ریسک بلوکه شدن دارایی در بورس کالا در مقایسه با طلای آب شده

هدف همه ما از سرمایه‌گذاری، حفظ ارزش پول و کسب سود است. با این حال کسب سود زمانی معنا پیدا می‌کند که دسترسی سریع به دارایی نیز در زمان نیاز ممکن باشد. در بازار ایران، بعضی از مردم برای سرمایه‌گذاری در طلا به سراغ بورس کالا می‌روند و در صندوق‌ طلا، گواهی سپرده سکه یا گواهی سپرده شمش طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند. این بازارها یک ریسک کمتر دیده شده دارند و آن ریسک بلوکه شدن دارایی است.

در این مقاله ضمن بررسی کامل این ریسک، آن را با طلای آب شده مقایسه می‌کنیم و می‌بینیم که هر کدام از آن‌ها در شرایط خاصی مانند جنگ فعلی چه عکس‌العملی از خود نشان دادند. 

منظور از بلوکه شدن دارایی چیست؟

قبل از هر چیز بهتر است در مورد مفهوم بلوکه شدن دارایی صحبت کنیم. در واقع باید ابتدا بدانیم زمانی که از بلوکه شدن دارایی صحبت می‌شود، منظور چیست؟ 

به زبان ساده، بلوکه شدن دارایی یعنی عدم امکان فروش یا برداشت سریع یا تاخیر در دسترسی به پول پس از فروش.

این اتفاق معمولاً در شرایط خاص بازار یا محدودیت‌های ساختاری رخ می‌دهد. برای مثال در زمان حال که در اواخر فروردین ماه ۱۴۰۵ قرار داریم، سایه جنگ هنوز روی کشور وجود دارد؛ جنگی که در زمان آغاز خود منجر به بسته شدن بورس و اعمال محدودیت‌های بانکی شد و برای چندین روز دارایی کاربران مختلف را بلوکه کرد.

نکته دیگر این است که دارایی بلوکه شده هم می‌تواند پول نقد باشد و هم دارایی‌هایی مانند واحدهای صندوق طلا یا اوراق مربوط به گواهی سکه یا شمش طلا که کاربر به دلایل مختلف نمی‌تواند آن‌ها را به پول نقد تبدیل و سپس برداشت کند.

ریسک‌های واقعی بلوکه شدن دارایی در بورس کالا

ریسک‌های مربوط به بلوکه شدن دارایی در بورس کالا را می‌توان از چند منظر بررسی کرد. در ادامه به هر کدام از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• ریسک صف فروش: در بازارهای ریزشی یا هیجانی ممکن است صف فروش تشکیل شده یا عرضه و تقاضای آن نامتعادل شود. در این صورت سفارش‌ها در صف باقی می‌مانند و پردازش نمی‌شوند که این خود نوعی بلوکه شدن دارایی است.
• ریسک توقف نماد: به دلایل مختلفی مانند ابهام اطلاعاتی یا تصمیمات نهاد ناظر، ممکن است خریدوفروش دارایی مورد نظر متوقف شود. در این صورت نیز هیچ معامله‌ای انجام نمی‌شود و دارایی عملاً بلوکه می‌ماند.
• ریسک تسویه معاملات: در بورس کالا، پول و کالا بلافاصله بین خریدار و فروشنده دست به دست نمی‌شوند. فرآیندی به نام «پایاپای» وجود دارد که چند روز کاری طول می‌کشد. برای همین تا زمان تسویه نهایی، دارایی شما نزد پایاپای بلوکه می‌ماند.
• ریسک اختلاف: اگر بین خریدار و فروشنده اختلاف نظر اساسی در مورد کیفیت کالا یا عدم تحویل به موقع پیش بیاید، پای نهادهای نظارتی به میان می‌آید. در این صورت تا زمان حل‌وفصل مشکل، دارایی به‌طور موقت بلوکه می‌ماند.
• ریسک شرایط خاص: این نوع ریسک که معامله‌گران بازار بورس کالا اخیراً طعم آن را چندین بار چشیده‌اند، ریسک مربوط به شرایط خاص مانند جنگ است. در شروع جنگ بازار بورس بسته شد و عملاً دارایی سرمایه‌گذاران برای چندین روز بلوکه باقی ماند.

انواع مختلفی از صندوق‌های سرمایه گذاری وجود دارند که صندوق سرمایه‌گذاری طلا یکی از ابزارهای سرمایه‌گذاری غیر‌مستقیم در بازارهای مالی است. درواقع این صندوق امکان سرمایه‌گذاری در بازار طلا را بدون خرید فیزیکی این فلز گرانبها فراهم می‌کند. در این صندوق سرمایه‌گذاران اوراق مبتنی بر سکه و طلا را می‌خرند.

آیا طلای آب شده هم ریسک بلوکه شدن دارد؟

برای بررسی ریسک بلوکه شدن طلای آب شده باید آن را از دو زاویه نگاه کرد:

• طلای آب شده فیزیکی
• طلای آب شده آنلاین از پلتفرم‌هایی مانند طلاسی

در مورد طلای آب شده فیزیکی، در شرایط عادی هیچ ریسک بلوکه شدن خاصی وجود ندارد. شما می‌توانید در هر زمان به طلافروشی‌ها مراجعه کنید و طلای آب شده خود را بفروشید. با این حال، در شرایط خاص مانند جنگ اخیر شاهد بسته شدن بسیاری از طلافروشی‌ها و بازار سنتی طلا بودیم که می‌توان آن را نوعی ریسک بلوکه شدن دارایی در نظر گرفت.

در مورد طلای آب شده آنلاین نیز در شرایط عادی ریسک بلوکه شدن وجود ندارد. در این روش و با استفاده از پلتفرم‌هایی مانند طلاسی می‌توانید در تمام ساعات شبانه‌روز و حتی در روزهای تعطیل، طلای آب شده بخرید یا بفروشید و در صورت نیاز درخواست برداشت پول بدهید. حتی امکان دریافت طلای فیزیکی تا درب منزل نیز وجود دارد.

در شرایط خاص مانند جنگ اخیر، هرچند محدودیت‌هایی از طرف بانک مرکزی اعمال شد که روی روند کار این پلتفرم‌ها تاثیر داشت، اما در عرض زمان کمی این محدودیت‌ها برداشته شد و کاربران می‌توانستند به فعالیت‌هایی همچون خرید، فروش و برداشت پول بپردازند.  می‌توانید گزارش مربوط به معامله طلا در طلاسی در دوره جنگ را مطالعه کنید.

سخن پایانی

بلوکه شدن دارایی به شرایطی گفته می‌شود که پول نقد یا دارایی‌هایی مانند واحدهای صندوق طلا یا اوراق مربوط به گواهی سپرده کالایی غیرقابل‌فروش یا غیرقابل‌برداشت باشند. در چنین شرایطی سرمایه‌گذار نمی‌تواند در صورت نیاز فوری، به سرمایه خود دسترسی داشته باشد. ریسک بلوکه شدن دارایی در بورس کالا به چندین حالت ممکن است پیش بیاید که در مقاله امروز در مورد آن‌ها صحبت کردیم.

شاید مهم‌ترین این ریسک در جنگ اخیر خود را نشان داد؛ جایی که بورس در یک بازه چند روزه بسته ماند و عملاً باعث بلوکه شدن دارایی کاربران شد. البته در این شرایط خریدوفروش طلای آب شده نیز با محدودیت‌هایی از طرف بانک مرکزی مواجه شد که در روند فعالیت پلتفرم‌های طلا نیز تاثیرگذار بود. هرچند این محدودیت‌ها خیلی زود از میان برداشته شدند.